Εφθασε πάλι ο καιρός για την ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής
Ενωσης Οικονομολόγων, ένα είδος μεσαιωνικού πανηγυριού που λειτουργεί
σαν αγορά για ανθρώπους (με διδακτορικά που αναζητούν δουλειά), βιβλία
και ιδέες. Και εφέτος, όπως τις προηγούμενες χρονιές, ένα θέμα
κυριαρχεί: η συνεχιζόμενη οικονομική κρίση.
Αν είχατε ρωτήσει τους οικονομολόγους που συμμετείχαν στη συνάντηση πριν από τρία χρόνια, οι περισσότεροι θα είχαν προβλέψει ότι σήμερα θα συζητούσαμε για το πώς τέλειωσε η κρίση και όχι γιατί συνεχίζεται.
Τι πήγε λοιπόν λάθος; Η απάντηση είναι κυρίως ότι θριάμβευσαν οι κακές ιδέες.
Μπαίνει κανείς στον πειρασμό να πει ότι οι οικονομικές αποτυχίες
των τελευταίων ετών αποδεικνύουν ότι οι οικονομολόγοι δεν έχουν όλες τις
απαντήσεις. Όμως η αλήθεια είναι χειρότερη: στην πραγματικότητα, τα
κλασικά οικονομικά προσφέρουν καλές απαντήσεις αλλά οι πολιτικοί ηγέτες _
και πάρα πολλοί οικονομολόγοι _ επέλεξαν να ξεχάσουν ή να αγνοήσουν
αυτό που έπρεπε να γνωρίζουν.
Η ιστορία είναι μάλλον απλή. Η οικονομική κρίση οδήγησε, μέσω αρκετών καναλιών, σε μια απότομη πτώση της ιδιωτικής δαπάνης: οι επενδύσεις σε ακίνητα καταβαραθρώθηκαν καθώς έσκασε η φούσκα των ακινήτων, οι καταναλωτές άρχισαν να αποταμιεύουν περισσότερο καθώς εξαφανίστηκε η ψευδαίσθηση του πλούτου που δημιουργούσε η φούσκα ενώ τα χρέη των στεγαστικών δανείων παρέμειναν. Και αυτή η πτώση στην ιδιωτική δαπάνη οδήγησε, αναπόφευκτα, σε παγκόσμια ύφεση.
Διότι η οικονομία δεν είναι σαν ένα νοικοκυριό. Μια οικογένεια μπορεί να
αποφασίσει να δαπανά λιγότερα και να προσπαθήσει να κερδίζει
περισσότερα. Αλλά στην οικονομία συνολικά, οι δαπάνες και τα έσοδα πάνε
μαζί: οι δαπάνες μου είναι το εισόδημά σου, οι δαπάνες σου είναι το
εισόδημά μου. Αν όλοι προσπαθήσουν να περιορίσουν τις δαπάνες τους
συγχρόνως, τα εισοδήματα θα πέσουν _ και η ανεργία θα εκτιναχθεί στα
ύψη.
.jpg)



